Ta da da dam!

Wykonawcy:

• Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Warmińsko-Mazurskiej
• Alexandr Iradyan – dyrygent
• Adam Kałduński – fortepian
• Lena Maruchacz – saksofon

Program:

• François Borne – Fantazja brillante na temat opery „Carmen” na saksofon i orkiestrę
• Fryderyk Chopin – Koncert fortepianowy f-moll op. 21
• Ludwig van Beethoven – V Symfonia c-moll op. 67

Fantazja to gatunek o swobodnej strukturze, określenie brillante z kolei odnosi się do modnego, zwłaszcza w pierwszej połowie XIX wieku stylu charakteryzującego się delikatnością, zwiewnością i wirtuozerią. Wdzięczna Fantazja brillante wyszła spod pióra francuskiego flecisty żyjącego na przełomie wieków XIX i XX, Françoisa Borne’a. Zyskała ona sporą popularność, która sięga dnia dzisiejszego — często wykonują ją współcześni oboiści, fleciści oraz saksofoniści z towarzyszeniem fortepianu bądź orkiestry symfonicznej. Materiał bazowy, czyli tematy z opery Carmen Georgesa Bizeta (nie wyłączając słynnej habanery) służą kompozytorowi, aby zaprezentować zarówno techniczne, jak i muzyczne możliwości instrumentu solowego: utwór pełen jest delikatnych przebiegów wymagających precyzji, w które wtapiają się liryczne, nasycone emocjami fragmenty arii i innych ustępów opery. Zupełnie jak miłość, która podobna jest do buntowniczego, nieokiełznanego ptaka… *

Faktem jest, że muzyka często tak pięknie mówi o miłości, w zasadzie niczego nie nazywając! Z tej niezwykłej właściwości sztuki dźwięków skorzystał dziewiętnastoletni Fryderyk Chopin. W swoim Koncercie fortepianowym f-moll, części drugiej, zawarł wyznanie uczuć do pewnej śpiewaczki, o czym donosił przyjacielowi w największym sekrecie: 

„Bo ja już – może na szczęście – mam mój ideał, któremu wiernie, nie mówiąc z nim, już pół roku służę, który mi się śni, na którego pamiątkę stanęło adagio do mojego Koncertu” **

Prosta, kantylenowa melodia, okraszona bujnymi fioriturami i szemrzącym  akompaniamentem orkiestry, stanowi serce całej kompozycji. Koncert wyszedł w prawdzie spod pióra młodzieńca, który komponował wedle tradycji mozartowskiej oraz ówcześnie panującej mody (Hummel, Moscheles), posługując się tym samym językiem, co oni. „Rzecz w tym, że on nie tylko mówi, lecz ma nam coś istotnego i bardzo własnego do powiedzenia. (…) Spoza konwencji i języka epoki wyjrzała [bowiem] twarz Chopina (…)”*** — twierdzi wybitny muzykolog, Mieczysław Tomaszewski. Na uwagę zasługują także części skrajne: pierwsza (Maestoso), melancholijna i poważna oraz trzecia (Allegro vivace), będąca w gruncie rzeczy stylizacją krakowiaka, o skocznym i zawadiackim charakterze.

So pocht das Schicksal an die Pforte…****

— według apokryficznej anegdoty Beethoven w ten sposób zinterpretował początkowy, czterodźwiękowy motyw otwierający całą V Symfonię. Jej premiera miała miejsce w roku 1808 w Theater an der Wien podczas ponad czterogodzinnego koncertu, w całości poświęconemu najnowszym kompozycjom Beethovena (który tego wieczoru występował w roli dyrygenta). Publiczność była znużona, a recenzje niezbyt pochlebne — skarżono się na złożoność i niezrozumiałość dzieła. Do takiej opinii przyczyniło się z pewnością nieudane wykonanie — orkiestra poświęciła tylko jedną próbę temu złożonemu i niekrótkiemu dziełu. Jednak po kilku kolejnych wykonaniach wiedeńska publiczność poznała się na tym utworze, a znaczący wówczas krytyk Ernst Theodor Amadeus Hoffmann, na łamach prasy określił V Symfonię jako „nieopisanie głęboką i wspaniałą”. Od tamtej pory stała się ona fenomenem kulturowym: śmiało można ją nazwać najsłynniejszą ze wszystkich istniejących symfonii, bowiem ciągle obecna jest w nie tylko w repertuarach orkiestr na całym świecie, ale także kulturze popularnej. Można zatem domyślać się, że w pierwszych dźwiękach tego znaczącego utworu zawarta jest jakaś niewysłowiona, acz uniwersalna prawda…

Agnieszka Teodora Żabińska

Adam Kałduński

„Prawdziwy artysta”

„Poeta przy fortepianie”

– Anna S. Dębowska, Gazeta Wyborcza

„[…] Wydobył z muzyki Chopina głęboki, osobisty ton, który konsekwentnie przenikał cały jego występ […]”

– Monika Pasiecznik, Ruch Muzyczny

„[…] Potrafi wywoływać duchy […]”

– Mateusz Ciupka, Szafa Melomana

Występy Adama Kałduńskiego podczas XIX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie wzbudziły szczególne zainteresowanie publiczności i uznanie międzynarodowego jury, zwracając uwagę wyrazistością, subtelnością i dojrzałością. Ich zwieńczeniem było przyznanie mu Nagrody Specjalnej im. Belli Dawidowicz za najlepsze wykonanie ballady – wyróżnienia, które otworzyło przed pianistą nowy etap kariery.

Adam Kałduński pochodzi z Gdańska. W 2015 roku ukończył Ogólnokształcącą Szkołę Muzyczną im. Feliksa Nowowiejskiego w klasie fortepianu Mariusza Trzebniaka. Następnie kształcił się w Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy w klasie Katarzyny Popowej-Zydroń, gdzie uzyskał tytuł magistra (2020) oraz ukończył studia podyplomowe (2022). W latach 2016–2019 studiował równocześnie pod kierunkiem Katarzyny Popowej-Zydroń i Jerzego Sulikowskiego.

Jest zwycięzcą II Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego dla Młodych Pianistów w Pekinie (2019). Zdobył pierwszą nagrodę i pięć nagród specjalnych (m.in. Nagrodę Krytyków oraz Nagrodę Publiczności) na III Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym Premio Amadeus w Lazise (2023). Inne osiągnięcia obejmują: drugą nagrodę na 50. Ogólnopolskim Konkursie Pianistycznym im. F. Chopina w Warszawie (2020), pierwszą nagrodę na XVI Ogólnopolskim Festiwalu Pianistycznym „Chopinowskie Interpretacje Młodych” w Koninie-Żychlinie (2019) oraz pierwszą nagrodę i trzy nagrody specjalne na XXII Międzynarodowym Konkursie im. F. Chopina dla Dzieci i Młodzieży w Szafarni (2014). Był także półfinalistą International Telekom Beethoven Competition Bonn (2023) oraz International Beethoven Piano Competition Vienna (2025).

Adam Kałduński regularnie koncertuje w Polsce i za granicą. Często zapraszany jest do wykonywania recitali chopinowskich. Występował m.in. w Filharmonii Narodowej w Warszawie, NOSPR w Katowicach, Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy oraz podczas Międzynarodowych Festiwali Chopinowskich w Dusznikach-Zdroju.

Brał udział w licznych kursach mistrzowskich prowadzonych przez wybitnych artystów, takich jak Dang Thai Son, Arie Vardi, Nikolai Demidenko, Edward Auer, Kevin Kenner, Tamàs Ungar, Dina Yoffe, Pavel Gililov, Piotr Paleczny, Giuliano Mazzoccante, Dmitri Alexeev, Jan Jiracek von Arnim, Akiko Ebi, Stanislav Ioudenitch i wielu innych.

Lena Maruchacz

Lena Maruchacz. Solistka oraz kameralistka. Urodziła się 31.08.2008 roku w Mrągowie, gdzie w wieku 7 lat rozpoczęła naukę gry na saksofonie. Absolwentka OSM II st. im. Zenona Brzewskiego w ZPSM nr 1 w Warszawie, w klasie saksofonu prof. dr hab. Pawła Gusnara. We wrześniu 2026 rozpocznie studia w Królewskim Konserwatorium w Brukseli, w klasie Vincent’a David’a. Jest laureatką wielu konkursów o zasięgu ogólnopolskim, jak i międzynarodowym, w tym:
– II Miejsce w konkursie Młody Muzyk Roku 2026
– Grand Prix na Międzynarodowym Konkursie Saksofonowym, EFS 2026
– Grand Prix na I Ogólnopolskim Festiwalu Saksofonowym w Kozienicach
– II Miejsce Andorra SaxFest 2026 – II Miejsce na L’Hay-Les-Roses Concours International Adolphe Sax
– Finalistka International Canarias Saxophone Competition
– I Miejsce i 2 Nagrody Specjalne na VII Międzynarodowym Konkursie Instrumentów Dętych FINALIS 2025

Dwukrotna stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a także od września 2024 stypendystka Funduszu ZDOLNI. Aby dodatkowo się kształcić regularnie bierze również udział w różnego rodzaju festiwalach i kursach mistrzowskich, takich jak:
– Andorra SaxFest 2025, 2026
– Alpen Classica SaxFest 2021, 2024, 2025 we Włoszech
– Szczecinek Saxophone Festiwal 2022, 2023, 2024, 2025
– 3 Ogólnopolska edycja e-BANKU TALENTÓW 2022

Podczas tych wydarzeń miała okazję doskonalić swoje umiejętności pod okiem wybitnych saksofonistów z całego świata, m.in.: Nicolas Arsenijevic, Vincent David, Nikita Zimin, Valentin Kovalev, Asya Fateyeva, David Salleras, Valentine Michaud, Mariano Garcia, Gerald Preinfalk, Erzsebet Seleljo, Lars Mlekusch, Andy Scott. Występowanie przed publicznością sprawia Lenie ogromną przyjemność. Jak sama mówi – uwielbia dzielić się swoimi przeżyciami i przekazywać piękno muzyki innym. Wielokrotnie występowała jako solistka, kameralnie, a także w orkiestrach. Ma na swoim koncie koncerty z takimi orkiestrami jak Sinfonia Iuventus, Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Gran Canarii, czy Filharmonia Szczecińska.

* Aluzja do pierwszych wersów arii: L’amour est un oiseau rebelle | Que nul ne peut apprivoiser (…) —  z fr. Miłość jest jak zbuntowany ptak | którego nikt nie potrafi oswoić (…).

** https://chopin.nifc.pl/pl/chopin/kompozycja/66_koncert-fortepianowy-f-moll , [dostęp 23.07.2026 r.].

*** https://chopin.nifc.pl/pl/chopin/kompozycja/66_koncert-fortepianowy-f-moll , [dostęp 23.07.2026 r.].

**** niem. Tak oto Los puka do drzwi…