Eroica i echo ostatnich słów

W programie pełne emocji i refleksji Cztery ostatnie pieśni Richarda Straussa, w których sopran i orkiestra tworzą niezapomnianą, liryczną opowieść, oraz monumentalna III Symfonia Eroica Beethovena – dzieło pełne heroizmu, dramatyzmu i muzycznej pasji. Wieczór, w którym klasyka brzmi jak nigdy dotąd!

Wykonawcy:

• Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Warmińsko-Mazurskiej
• Łukasz Borowicz – dyrygent
• Helena Juntunen – sopran

Program:

• Richard Strauss – Cztery ostatnie pieśni
• Ludwig van Beethoven – III Symfonia Es-dur Eroica op. 55

Cztery ostatnie pieśni Richarda Straussa to jego pożegnanie zarówno z muzyką, jak i… światem. Cykl ten skompletowany został bowiem zaledwie kilka miesięcy przed śmiercią kompozytora. Składa się on z następujących utworów:

• Frühling (Wiosna)
• September (Wrzesień)
• Beim Schlafengehen (Zasypiając)
• Im Abendrot (O zachodzie słońca)

Teksty to impresje o trwaniu i przemijaniu ukryte w poetyckich, lapidarnych wersach niestroniących od porównań do natury.  Za tą akceptującą rzeczywistość narracją podąża muzyka: spokojna, płynąca, szalenie bogata, pozwalająca słuchaczowi rozpłynąć się w rozkoszy nieoczywistej harmonii.

Dla kontrastu III Symfonia Es-dur zwana Eroicą Ludwiga van Beethovena to utwór triumfalny, pełen życia, zwycięstwa, bohaterstwa. Początkowo dedykowany był Napoleonowi Bonapartemu, którego Beethoven bardzo cenił, widział w nim nawet spadkobiercę szlachetnych tradycji demokratycznych Starożytnego Rzymu. Jednak po tym, jak Napoleon koronował się na cesarza Francji, kompozytor oburzył się, zniszczył stronę tytułową, i według relacji naocznego świadka, wykrzyczał następujące słowa: „Czyż i on zatem nie jest niczym więcej niż zwykłym człowiekiem? Teraz i on pogwałci prawa ludzi, by zaspokoić swoją ambicję, wyniesie się ponad wszystkich, stanie się tyranem!” Ostateczny tytuł brzmiał następująco: Sinfonia eroica, composta per festeggiare il sovvenire d’un grand’Uomo (Symfonia bohaterska, napisana ku uczczeniu pamięci wielkiego Człowieka).

Pod względem muzycznym Eroica jest dziełem nowatorskim i wyjątkowym. Część pierwsza, Allegro con brio, to brawurowa muzyczna opowieść, część druga — marsz żałobny, choć nie pozbawiony momentów triumfalnych, na miejscu trzeciej Beethoven wprowadza (zamiast tradycyjnego menueta) — Scherzo — lekkie, acz dynamiczne, pełne niespokojnego oczekiwania; wreszcie w ramach finału usłyszymy cykl wariacji, układający się w muzyczną apoteozę bohaterstwa ukazanego ze wszystkimi jego odcieniami: spokoju, odwagi i strachu, ostatecznie radości zwycięstwa.

Agnieszka Teodora Żabińska

Helena Juntunen jest obecnie jedną z najbardziej olśniewających fińskich sopranistek młodego pokolenia, które zbudowały międzynarodową karierę. Jej elastyczny głos zachwyca publiczność świeżością, a frazowanie jest cenione za ekspresję i naturalność. Pozycję artystki w Finlandii ugruntowały wygrane w licznych konkursach – do najważniejszych sukcesów należy zwycięstwo w kategorii kobiet w Konkursie Wokalnym w Lappeenranta w 2002 roku. W październiku 2006 roku śpiewaczka została również wyróżniona nagrodą im. Karity Mattili.

Helena Juntunen rozpoczęła naukę śpiewu w wieku 15 lat w Konserwatorium w Oulu pod kierunkiem Airi Tokoli. Ukończyła Akademię Sibeliusa z tytułem magistra sztuki muzycznej, gdzie kształciła się w klasie Anity Välkki.

Za profesjonalny przełom w karierze artystki uznaje się rolę Małgorzaty w Fauście Charles’a Gounoda na Festiwalu Operowym w Savonlinna w 2002 roku. W tej samej partii zadebiutowała w USA na scenie Connecticut Opera w sezonie 2003/2004. Okres ten obfitował zresztą w inne prestiżowe debiuty: Juntunen wystąpiła jako Madame Cortese w Podróży do Reims Gioachina Rossiniego w Genui, jako Zdenka w Arabelli Richarda Straussa w Antwerpii oraz jako Pamina w Czarodziejskim flecie Wolfganga Amadeusa Mozarta w Saksońskiej Operze Państwowej w Dreźnie (Semperoper). Ponadto w październiku 2003 roku artystka dała swój pierwszy koncert w nowojorskiej Carnegie Hall, a następnie wystąpiła w Tokio.

Od 1999 roku Helena Juntunen regularnie występuje w Fińskiej Operze Narodowej. Pojawiała się tam m.in. jako Zdenka w Arabelli oraz jako Madame Cortese w Podróży do Reims w reżyserii laureata Nagrody Nobla, Dario Fo. W jej repertuarze znajdują się również takie partie jak: Sophie w Kawalerze srebrnej róży R. Straussa, Nedda w Pajacach R. Leoncavalla, Mimi w Cyganerii G. Pucciniego, Liisa w Pohjalaisia L. Madetoji czy Pamina w Czarodziejskim flecie. Brała także udział w światowych prawykonaniach, kreując rolę Alide w operze Purge (Puhdistus) Jüriego Reinvere oraz Heleny w Jesiennej sonacie Sebastiana Fagerlunda (u boku Anne-Sofie von Otter).

Sezon operowy 2007/2008 artystka otworzyła w Nancy występem w Rozkwicie i upadku miasta Mahagonny Kurta Weilla. W Genewie publiczność mogła ją podziwiać jako Paminę, a wiosną 2008 roku zadebiutowała w Nicei jako Hrabia Almaviva w Weselu Figara Mozarta. Istotnym punktem lata 2008 roku była tytułowa rola w nowej operze Anna Liisa fińskiego kompozytora Veli-Mattiego Puumali. Z kolei plany artystyczne na sezon 2008/2009 objęły m.in. debiut w Göteborgs Operan w partii Mimi w Cyganerii Pucciniego.

W ostatnich latach śpiewaczka debiutowała w Opéra National de Lyon zarówno jako Hrabina (Wesele Figara), jak i Donna Elvira (Don Giovanni). Wystąpiła jako Mimi (Cyganeria) w Göteborgu, a także jako Marietta (w Umarłym mieście Ericha Wolfganga Korngolda) oraz Infantka Klara (w Karle Alexandra von Zemlinsky’ego) na scenie Opéra National de Lorraine. W jej dorobku znalazły się również role Marie w Wozzecku Albana Berga (Opéra de Nice), Zdenki w Arabelli (Vlaamse Opera), Tatiany w Eugeniuszu Onieginie Piotra Czajkowskiego (Wasa Theatre) oraz Grety Graumann w Dalekim dźwięku Franza Schrekera (Opéra National du Rhin w Strasburgu). Artystka jest szczególnie kojarzona z partią Paminy, którą wykonywała m.in. na Festiwalu w Aix-en-Provence pod dyrekcją Daniela Hardinga, w La Monnaie pod batutą René Jacobsa, a także w Grand Théâtre de Genève, na Wiener Festwochen, w Theater an der Wien oraz w drezneńskiej Semperoper.

Do najważniejszych osiągnięć koncertowych Juntunen należą wykonania poematu Luonnotar Jeana Sibeliusa (w Sydney i Londynie pod dyrekcją Vladimira Ashkenazy’ego, w Amsterdamie z Leifem Segerstamem oraz w Ottawie z Johnem Storgårdsem). Śpiewaczka wykonała również partię solową w Śnie nocy letniej Felixa Mendelssohna na Festiwalu w Lucernie pod batutą Vladimira Jurowskiego, wystąpiła w utworze SnagS&Snarls Unsuk Chin (w Stavanger, Helsinkach i Londynie), dokonała prawykonania nowego cyklu pieśni Haflidiego Hallgrímssona (w Edynburgu, Glasgow i Reykjavíku) oraz zaśpiewała w Missa Solemnis Ludwiga van Beethovena z orkiestrą La Verdi pod dyrekcją Xian Zhang, a także pod batutą Sir Colina Daviesa w Londynie, Bonn, Paryżu i Nowym Jorku. Wykonała Cztery ostatnie pieśni R. Straussa z Królewską Filharmonią w Sztokholmie pod kierunkiem Leifa Segerstama, zadebiutowała z Berliner Philharmoniker pod dyrekcją Donalda Runniclesa w Niemieckim Requiem Johannesa Brahmsa oraz z BBC Symphony Orchestra pod batutą Osmo Vänskki w Stabat Mater Karola Szymanowskiego.

W ostatnich sezonach Juntunen kreowała role w Madame Butterfly oraz jako Donna Elvira na Festiwalu Operowym w Savonlinna. Wcieliła się również w podwójną rolę Marie/Marietty w szeroko komentowanej i uznanej przez krytyków produkcji Umarłego miasta w reżyserii Simona Stone’a w Bazylei, zaśpiewała Salome w inscenizacji Oliviera Py w Strasburgu, wystąpiła jako Katia Kabanowa w Opéra National de Lorraine oraz wykonała partię sopranu w scenicznej wersji Stabat Mater Antonína Dvořáka w Montpellier.

Helena Juntunen koncertowała jako solistka z licznymi fińskimi orkiestrami, współpracując z takimi dyrygentami jak: Esa-Pekka Salonen, Jukka-Pekka Saraste, Leif Segerstam, Osmo Vänskä, Mikko Franck oraz Hannu Lintu. Jej dyskografia dla wytwórni Ondine obejmuje m.in. solowy album z pieśniami Leeviego Madetoji nagrany z pianistą Gustavem Djupsjöbacką oraz kompletne nagrania oper Einojuhaniego Rautavaary: Aleksis Kivi i Auringon talo (Dom Słońca). Wiosną 2006 roku wytwórnia BIS wydała album Spirit of Nature (w ramach edycji dzieł Sibeliusa), na którym oprócz utworu Luonnotar znalazło się pierwsze w historii nagranie orkiestrowych wersji pieśni Höstkväll (Jesienny wieczór) oraz Hertig Magnus (Książę Magnus) pod batutą Osmo Vänskki.

Recenzja z dziennika „Helsingin Sanomat” (Jukka Isopuro):

„Sopranistka Helena Juntunen udowodniła już, że należy do elity tradycyjnego bel canta, jednak jej wokalna akrobatyka w operze The Ladies Room była po prostu zdumiewająca. Niezachwiana czystość tonu i pięknie rozwijające się wysokie rejestry, połączone z nieustannie mieniącą się barwą dźwięku i błyskawicznymi zmianami ekspresji, dowiodły nie tylko jej zdolności do głębokiego współodczuwania roli, ale także niezwykle precyzyjnej, wręcz stalowej techniki”. (Koncert kompozytorski Perttu Haapanena w kościele Temppeliaukio, 11 marca 2007 r. Zespół Avanti!, dyrygent: Dima Slobodeniuk).

Bilety w cenie:
Normalny 70 zł
Ulgowy 50 zł
Bilet na Kartę Seniora (do nabycia w kasie) 35 zł
Bilet na Kartę Dużej Rodziny (do nabycia w kasie) 30 zł