Efekt Chopina

UWAGA! URUCHOMIONO SPRZEDAŻ DODATKOWYCH BILETÓW – MIEJSCA SIEDZĄCE W PÓŁKOLU NA ESTRADZIE.

Odnośnik do systemu sprzedaży: https://bilety.filharmonia.olsztyn.pl/numerowane.html?id=1584

Koncert z cyklu Efekt Chopina jest imprezą towarzyszącą XIX Międzynarodowego Konkursu im. Fryderyka Chopina w Warszawie.

Adam Kałduński – fortepian

Jagienka Perlikiewicz-Kass– prowadzenie

Program

Fryderyk Chopin:

• Nokturn c-moll op. 48 nr 1
• Etiuda a-moll op. 25 nr 11
• Walc As-dur op. 42
• Ballada f-moll op. 52
• Mazurek f-moll op. 63 nr 2
• Ballada F-dur op. 38
• Mazurki op. 41
• Sonata b-moll op. 35
• Mazurek f-moll op. 68 nr 4, WN 65 (rekonstrukcja Jana Ekiera)

Miesiąc po najważniejszym wydarzeniu dotyczącym muzyki Fryderyka Chopina, wraz z Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina, proponujemy Państwu powrót do niej: może bez konkursowych emocji, ale za to z pełnym spokojem. Być może, ta perspektywa pozwala podelektować się nią nieco bardziej?

W istocie, będzie się w czym rozsmakować, bowiem pianista Adam Kałduński wykona dla nas „smakowite” kompozycje. Nokturn c-moll op. 48, którego kanwą jest prosta, lecz przepełniona tęsknotą melodia. „Dźwięki inicjalne nie płyną, a padają – pośród pauz – jak słowa o ważkości egzystencjalnej”* – mówi wybitny znawca twórczości Chopina, Mieczysław Tomaszewski. Z kolei o Balladzie f-moll, dojrzałym dziele, które wyszło spod pióra 32-letniego kompozytora, wypowiada się on tak: „Wydaje się, że liryczny narrator utworu waha się, zastanawia, przystaje, szuka dalszej drogi, rozpoczyna swą opowieść od nowa, nieco innymi słowy; nadaje swej myśli inne oświetlenie tonalne. A później temat naczelny Ballady opowiadający «głosem zrazu ściszonym, niepewnym siebie» chyba własne, a nie cudze, przeżycia i stany ducha, przybierać będzie kształty i charaktery coraz to odmienne, będzie ulegał przeistoczeniom, nabierał życia, gubił niepewność siebie, wzmocniony siłą brzmienia. Będzie wreszcie sięgał szczytu, dochodząc do momentu zatracenia się w ekstatycznej pełni dźwięku”**. Kolejną tak zwaną dużą formą, jaką usłyszymy tego wieczoru, będzie Walc As-dur op. 42 – przy czym charakterystyczny rytm i urokliwy charakter tego tańca jest w tym przypadku jedynie punktem wyjścia do zbudowania fascynującej kompozycji opartej na pięciu melodiach, z których każda pełni inną funkcję.
Etiuda a-moll op. 25 to z kolei miniatura nazwana przez potomnych zimowym wiatrem (Chopin nie przepadał za tego typu podtytułami jego własnych utworów, jednak w epoce, której wydawał swoje utwory, było to nagminne). Chorałowy, niepozorny początek tonie zupełnie w chromatycznym potoku partii ręki prawej oraz chwytającej za serce melodii w partii ręki lewej. Tylko tyle i aż tyle.

W programie recitalu znalazły się także dwa mazurki wydane już po śmierci poety fortepianu. Według Artura Bieleckiego, „mazurki komponował Chopin niemal przez całe życie, od około 1825 r. (miał wtedy 15 lat) aż do 1849. Miniatury te stały się wielką księgą najbardziej osobistej muzycznej wypowiedzi kompozytora, lirycznym «dziennikiem» jego życia. Być może właśnie w mazurkach Chopin w stopniu większym niż w jakichkolwiek innych dziełach dopuszcza słuchacza do swego «sanktuarium serca»”***. Ostatni, którego Chopin nie zdążył ukończyć, czyli Mazurek f-moll to bardzo tajemnicze i melancholijne dzieło, którego rekonstrukcji podjęło się wielu wybitnych pianistów. Jednym z nich był Jan Ekier. Co zobaczył on w nieczytelnym szkicu Chopina? To usłyszymy na recitalu…

Na koniec Sonata b-moll ze słynnym marszem żałobnym w części trzeciej, uważana za jedną z najdoskonalszych sonat romantycznych. Według cytowanego już autora, „Często porównuje się Sonatę b-moll do wielkiego dramatu, prowadzącego do tragicznego rozwiązania w Marszu żałobnym (cz. III), po którym następuje jedynie «niedługi finałek» (Chopin). Siła ekspresji poszczególnych części – aktów tego dramatu, a raczej tragedii, jest tytaniczna. Po burzliwej części pierwszej Grave – Doppio movimento (z wyraźnym konfliktem dwóch tematów i porywającym przetworzeniem) pojawia się Scherzo, będące kontynuacją dramatu, po czym rozpoczyna się Marsz żałobny. Po nim – krótki, zagadkowy epilog (Presto)”****.

* Mieczysław Tomaszewski, Cykl audycji „Fryderyka Chopina Dzieła Wszystkie” Polskie Radio, Program II [w:] https://chopin.nifc.pl/pl/chopin/kompozycja/242 (dostęp 25.08.2025 r.)

** Mieczysław Tomaszewski, Cykl audycji „Fryderyka Chopina Dzieła Wszystkie” Polskie Radio, Program II [w:] https://chopin.nifc.pl/pl/chopin/kompozycja/115 (dostęp 25.08.2025 r.)

***https://chopin.nifc.pl/pl/chopin/gatunki/4_mazurki (dostęp 25.08.2025 r.)

**** https://chopin.nifc.pl/pl/chopin/gatunki/18_sonaty (dostęp 27.08.2025 r.)

Koncerty w ramach cyklu koncertowego Efekt Chopina, realizowanego przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina.