Efekt Chopina

Koncert z cyklu Efekt Chopina jest imprezą towarzyszącą XIX Międzynarodowego Konkursu im. Fryderyka Chopina w Warszawie.

Recital Andrzeja Wiercińskiego z cyklu Efekt Chopina poświęcony jest muzyce, w której romantyczna ekspresja spotyka się z pianistyczną wirtuozerią. W centrum programu znajdują się utwory Fryderyka Chopina. Jego nokturny ukazują świat intymnej, wyrafinowanej liryki. Program dopełniają impresjonistyczne Obrazy II Claude’a Debussy’ego oraz wirtuozowskie Wariacje na temat Paganiniego Johannesa Brahmsa. Dalsza część programu prowadzi ku innym muzycznym estetykom.
W Obrazach II Claude’a Debussy’ego pojawia się impresjonistyczna wrażliwość na barwę i atmosferę, podczas gdy Wariacje na temat Paganiniego Johannesa Brahmsa stanowią przykład niezwykle wymagającej, a zarazem błyskotliwej literatury fortepianowej.

Andrzej Wierciński – fortepian
Jagienka Perlikiewicz-Kass– prowadzenie

W programie:

Fryderyk Chopin — Nokturn b-moll op. 9 nr 1
Fryderyk Chopin — Scherzo cis-moll op. 39
Fryderyk Chopin — Nokturn Es-dur op. 9 nr 2
Franz Liszt — Sonata Dantejska
*
Claude Debussy — Images II
Johannes Brahms — Wariacje na temat Paganiniego op. 35, zeszyt I

Zarówno pierwszy, jak i drugi Nokturn z opusu 9 — napisane przez 20-letniego Chopina — mają wspólną cechę: prostotę właściwą kamieniom szlachetnym, które zachwycają oko, nie narzucając się temu, kto ich szuka. Tak i te muzyczne klejnoty pociągają nas — słuchaczy — do poddania się ich urokowi; choć nie zabiegają o naszą uwagę. Poddanie się temu delikatnemu prowadzeniu oznacza dla nas melancholijną, tęskną, acz bardzo elegancką i miękką podróż, jeśli mowa o Nokturnie b-moll. W przypadku Nokturnu Es-dur — droga ta będzie rozmarzona, ciepła, jasna. Obydwie warto przejść. 

Scherzo cis-moll to także droga, którą kształtuje kontrast: „Muzyka oddana dzikiemu szaleństwu, tajemniczo cichnąca, by za moment wybuchnąć powrotem agresywnych oktaw. A potem: zwolnienie tempa, ściszenie. Jak głos z innej przestrzeni odzywa się skupiona i surowa muzyka chorału przerywanego zwiewnymi pasażami brzmień kuszących swoją dźwiękową urodą”**.

Sonata Dantejska, a w zasadzie Après une lecture du Dante: Fantasia quasi Sonata jednego z najsłynniejszych wirtuozów fortepianu, czyli Ferenca Liszta, w bardzo zgrabny sposób łączy Boską Komedię Dantego z klasyczną sonatową opartą na kontrastujących tematach melodycznych. Pierwszy z nich obrazuje piekło za pomocą ostrych, suchych oktaw, niepokoju, oscyacji wokół tonacji d-moll oraz wszechobecnego diabolus in musica: czyli interwału trytonu***. Z drugiej strony niebo odmalowane za pomocą delikatnej melodii oraz harmonii opartej na tonacji Fis-dur, występującej na przemian z D-dur. Co ciekawe, w wedle założeń formy sonatowej obydwa tematy łączą się w końcowej części formy. Czy możliwe jest połączenie fragmentu piekielnego i niebiańskiego? Ferenc Liszt ma dla słuchacza wirtuozowską i oszałamiającą odpowiedź…

Przenosimy się do roku 1907, bowiem w tym właśnie roku ujrzały światło dzienne Obrazy II Claude’a Debussy’ego —przedstawiciela impresjonizmu w muzyce. Cykl ten jest kontynuacją Obrazów I, które sam kompozytor skwitował następująco: „Bez fałszywej dumy czuję, że te trzy utwory pasują do siebie i znajdą swoje miejsce w repertuarze fortepianowym… na lewo od Schumanna, na prawo od Chopina…”**** Jest to zbiór 3 utworów fortepianowych o następujących tytułach:

Cloches à travers les feuilles (Dzwony przez liście)

Et la lune descend sur le temple qui fut (A księżyc zstępuje na świątynię, która była)

Poissons d’or (Złote ryby)

Jak sama nazwa wskazuje — intencją kompozytora było namalowanie muzycznych obrazów. Muzyka ta inspirowana jest kulturą chińską, co wyraża się chociażby w tytule drugiego ogniwa, który jest inspirowany krajobrazem państwa środka. W całym cyklu ogromną rolę odkrywa barwa fortepianu, którą Debussy posługuje się tyleż umiejętnie, co ze sporym rozmachem. Nie traci przy tym lekkości właściwej impresjonistom, a wprawne ucho słuchacza wychwyci wszechobecną skalą całotonową, budującą aurę tajemniczości i niesamowitości. 

Trzeba przyznać, że XXIV Kaprys a-moll Niccolò Paganiniego zrobił zawrotną karierę — wielu kompozytorów odnosiło się do niego w swoich kompozycjach; stał się on niejako toposem muzyki XIX i XX wieku. Ten interesujący temat na swój kompozytorski warsztat wziął między innymi Johannes Brahms. Wywołało to zaskoczenie, bowiem uznawany był on za kompozytora niosącego pochodnię tradycji symfoniki niemieckiej, i gorącego orędownika muzyki absolutnej (tj. nieniosącej pozamuzycznej treści). Z drugiej strony — Niccolò Paganini, który oczarowywał swoją biegłością techniczną i nowatorstwem wiolinistycznym, postrzegany był często jako kuglarz i magik bratający się z samym Diabłem. Świadczą o tym słowa krytyka, Jamesa Hunekera: „Brahms i Paganini! Czyż kiedykolwiek para w uprzęży była tak zaskakująca? Kaliban i Ariel, Jowisz i Puk. (…) Te diaboliczne wariacje, ostatnie słowo w technicznej literaturze fortepianowej, to zarazem ogromne problemy duchowe. Aby je zagrać, potrzeba palców ze stali, serca z płonącej lawy i odwagi lwa”***** Z powyższego cytatu wynika, że niemiecki kompozytor od włoskiego wirtuoza zaczerpnął nie tylko temat do wariacji, ale także wysoko postawioną poprzeczkę techniczną…

Agnieszka Teodora Żabińska

*https://chopin.nifc.pl/pl/chopin/kompozycja/129_polonez-fantazja-as-dur, dostęp 30.04.2026 r. 

** https://chopin.nifc.pl/pl/chopin/kompozycja/97 dostęp 15.05.2026 r. 

*** Interwał to odległość między dźwiękami.

**** https://www.bbc.co.uk/radio3/classical/raveldebussy/recital3.shtml, dostęp 30.04.2026 r.

***** David Dubal, The Art of the Piano: Its Performers, Literature and Recordings, Bloomsbury Publishing PLC, 2004, s. 435.

Andrzej Wierciński kształcił się pod kierunkiem prof. Anny Jastrzębskiej-Quinn w Ogólnokształcącej Szkole Muzycznej im. Zenona Brzewskiego w Warszawie w latach 2010–2014. W 2019 roku ukończył z wyróżnieniem Akademię Muzyczną im. Karola Szymanowskiego w Katowicach w klasie prof. Wojciecha Świtały. Rok później zakończył studia podyplomowe na Uniwersytecie Mozarteum w Salzburgu u prof. Pavla Gililova, a w 2024 roku ukończył Royal College of Music w Londynie w klasie Normy Fisher. Jest półfinalistą XVIII Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Zdobył III nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym w Hongkongu (2019) oraz III nagrodę na Amerykańskim Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Ignacego Jana Paderewskiego w Los Angeles (2022), a także Grand Prix Red Maple Music Competition w Toronto. Otrzymał również nagrody na konkursach w Słowenii, Budapeszcie, Neapolu, Poznaniu i Tbilisi. Sukcesy konkursowe przyniosły mu kontrakty fonograficzne, recitale w Europie i Azji oraz występy z orkiestrami, w tym z Symfoniczną Orkiestrą Rzymską. Brał udział w kursach mistrzowskich prowadzonych przez pedagogów z Europy, Azji i Ameryki Północnej oraz w programie Morningside Music Bridge w Calgary. Jest laureatem stypendiów, w tym Stypendium Krystiana Zimermana, Fundacji YAMAHA oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Regularnie koncertuje w Europie, obu Amerykach i Azji, współpracując z orkiestrami i dyrygentami, a w 2015 roku wydał płytę pod auspicjami Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina w Warszawie.

Koncerty w ramach cyklu koncertowego Efekt Chopina, realizowanego przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina.

Bilety w cenie:
70 zł normalny
50 zł ulgowy