Repertuar

19 kwietnia 2024

piątek

godz. 19:00

sala koncertowa Filharmonii

kup bilet

Koncert symfoniczny

Program NIMiT – Dyrygent Rezydent

 

Wprowadzenie do koncertu godz. 18.00, sala kameralna Filharmonii – Janusz Ciepliński


Martyna Zych – dyrygent
Aleksandra Świgut – fortepian
Orkiestra symfoniczna Filharmonii Warmińsko-Mazurskiej

Program:
Bedřich Smetana – 3 tańce z opery Sprzedana narzeczona
Fryderyk Chopin – I Koncert fortepianowy e-moll op. 11
Leoš Janáček – Sinfonietta (Wojskowa Sinfonietta lub Sokół Festiwal)

 

Sprzedana narzeczona Bedřicha Smetany jest dziś uznawana za jedną z czołowych oper komicznych, jednak jej prapremiera nie była sukcesem. Po pierwszym wystawieniu tego dzieła w 1866 roku kompozytor przerabiał je przez następnych 6 lat, a prawdziwą popularność i szeroki rozgłos zyskało dopiero po wykonaniu go w Wiedniu w roku 1892. Przy tworzeniu Sprzedanej narzeczonej Smetanie przyświecały dwa cele: po pierwsze kompozytor chciał napisać utwór lekki i zabawny, będący jednocześnie kwintesencją kultury czeskiej, a po drugie, dzieło to miało równoważyć patetyczny i poważny dramat muzyczny Ryszarda Wagnera, który dominował na ówczesnej operowej scenie europejskiej. Z perspektywy czasu można powiedzieć, że obydwa założenia zostały osiągnięte. Mało tego –  Sprzedana narzeczona uznana została za pierwszy utwór reprezentujący czeską szkołę kompozytorską oraz weszła na stałe do światowego repertuaru operowego. W czym tkwi tajemnica wielkiego sukcesu tego dzieła? Czynników z pewnością jest wiele, ale na prowadzenie wysuwa się jeden: utrzymanie muzyki w czeskim stylu, zachowując jednocześnie całkowitą wstrzemięźliwość od cytatów melodii ludowych. Ponieważ tańce są jedną z najbardziej dosłownych nośników narodowego charakteru muzyki, w Sprzedanej narzeczonej jest ich naprawdę niemało, a na koncercie muzycy wykonają trzy z nich: elegancką i delikatną Polkę, radosnego Furianta i żywiołową a jednocześnie zaskakującą Skočną. Wszystkie te trzy fragmenty opery zachwycają pomysłami orkiestracyjnymi, sprawiają, że mieni się ona wieloma barwami brzmieniowymi. Całość jest wyważona, zarówno pod względem formalnym, jak i brzmieniowym, a tryptyk taneczny, którego wysłuchamy na koncercie, komponuje się w krótką, acz wyważoną mini-suitę. 

Kontynuujemy podróż w głąb muzyki czeskiej. Sinfonietta Leoša Janáčka, którą on sam nazwał „militarną”, to utwór skomponowany w 1926 roku i zadedykowany Armii Czechosłowackiej. Ponoć pomysł na to dzieło zrodził się, gdy kompozytor słuchał orkiestry dętej. Na podstawie tej inspiracji napisał kilka fanfar, a potem rozwinął je w 5-częściowy utwór na orkiestrę symfoniczną. Każda z nich posiada podtytuł, dzięki czemu utwór można odebrać jako swoistą pocztówkę muzyczną z Brna: 

I Allegretto — Allegro maestoso (Fanfara) 

II Andante — Allegretto (Zamek w Brnie)

III Moderato (Klasztor Królowej, Brno)

IV Allegretto (Droga wiodąca do zamku)

V Andante con moto (Ratusz w Brnie)

Podobnie jak u Smetany, mamy tu do czynienia z barwną i zróżnicowaną orkiestracją, która wspaniale uzupełnia charakter narracji muzycznej. A ta jest znakomita: każda z części utworu prezentuje nam nowy „krajobraz”, który namalowany jest wprawdzie odmiennymi kolorami, ale kolejne części to także kolejne elementy tej samej muzycznej historii. W rezultacie otrzymujemy dzieło zróżnicowane, acz spójne, kipiące od pięknych i nieoczywistych barw, będąc jednocześnie wyważonym. W języku muzycznym, dużo bardziej współczesnym, niż u Smetany, wysłyszeć można echa czeskości, której esencję wyczuć można było we fragmentach Sprzedanej narzeczonej: rytmika i krótkie, pieśniowe motywy melodyczne, a także dyskretna, ale szczególna rola fletu piccolo. 

Na zakończenie wieczoru pianistka Aleksandra Świgut wykona dla olsztyńskiej publiczności I Koncert fortepianowy e-moll op. 11 Fryderyka Chopina. O tym dziele napisano już naprawdę wiele – choćby z uwagi na fakt, że jest to jeden z niewielu pojedynczych utworów, które nasz narodowy poeta fortepianu zaangażował orkiestrę symfoniczną. Jakkolwiek nikt nie śmie krytykować partii solowej, tak znalazło się kilku śmiałków w historii muzyki, którzy utyskiwali właśnie na tę drugą część kompozycji – partię orkiestry. Pojawiły się nawet próby re-orkiestracji zarówno pierwszego (jak i drugiego) Koncertu, jednak próby te spełzły na niczym – dzisiaj wersja oryginalna, która wyszła spod pióra 20-letniego wówczas Chopina, jest powszechnie wykonywana. 

Koncert fortepianowy e-moll zaliczany jest do dzieł młodzieńczych, napisanych tuż przed wyjazdem kompozytora z ukochanej ojczyzny. Jak się potem okazało, była to podróż, z której nigdy miał nie wrócić. W klasycznej, trzyczęściowej formie koncertu Chopin zawarł wczesnoromantynczą estetykę oczarowującego stylu brillant, ale wyraźnie słychać też indywidualny styl kompozytorski, który twórca rozwinie w kolejnych swoich dziełach. Słychać w nim tęsknotę, która miesza się z wesołością (szczególnie w stylizowanym krakowiaku w finale), lekkość z powagą, a wdzięczne i niewinne, romantyczne uniesienia (szczególnie słyszalne w części drugiej) przeplatają się z melancholią, nostalgią i powagą. 

 

Martyna Zych – dyrygentka

Studiowała na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie dyrygenturę symfoniczno-operową w klasie prof. Tomasza Bugaja oraz altówkę w klasie prof. Piotra Reicherta. Jest pomysłodawczynią i współzałożycielką pierwszej w Polsce Orkiestry Muzyków Uchodźców z Ukrainy. Ich premierowy koncert odbył się 3 kwietnia 2022 roku w Rzeszowie i zakończył się tak wielkim sukcesem, że w ciągu miesiąca orkiestra wykonała trzy kolejne koncerty w całej Polsce. Niedługo potem Martyna Zych została wybrana do czynnego udziału w mistrzowskich kursach dyrygenckich z Marin Alsop i NOSPR w Katowicach, a tydzień później debiutowała z Filharmonią Bohuslava Martinů w Zlínie podczas Festiwalu Talentinum. Została także zaproszona do poprowadzenia koncertu inaugurującego sezon artystyczny 2022/2023 Orkiestry Symfonicznej w Karlovych Varach z wyłącznie czeskim programem. Rok 2023 rozpoczął się intensywną pracą, w tym wyjazdem na międzynarodowy konkurs dyrygencki w Budapeszcie, uczestniczeniem w próbach i koncertem z Bamberger Symphoniker (dzięki zaproszeniu głównego dyrygenta Jakuba Hrůšy) oraz debiutem dyrygenckim z Polską Orkiestrą Sinfonia Iuventus, z którą Martyna Zych wykonała Moją ojczyznę Smetany. W sezonie artystycznym 2023/2024 pełni funkcję dyrygenta rezydenta w Filharmonii Warmińsko-Mazurskiej w Olsztynie.

Artystka specjalizuje się w muzyce czeskiej. Dzięki współpracy z Muzeum Antonína Dvořáka w Pradze posiada przedruki rękopisów do licznych dzieł tego kompozytora (m.in. do IX Symfonii e-moll op. 95, IV Symfonii d-moll op. 13). Napisała wiele prac dotyczących utworów czeskich kompozytorów, porównując wydania partytur z rękopisami, analizując listy i okoliczności powstania. W swoich interpretacjach repertuaru czeskiego stara się dotrzeć do prawdy wykonawczej, zrealizować zamiary kompozytora, odnieść się do tradycji jego kraju. Wielokrotnie była asystentką polskich i zagranicznych dyrygentów, wśród których znaleźli się Jiří Petrdlík i Massimiliano Caldi. Jako asystentka miała okazję poznać wiele tradycji wykonawczych utworów czeskich kompozytorów, a także poszerzyć swoją wiedzę podczas spotkań, m.in. z Jakubem Hrůšą, Veroniką Vejvodovą, Sandrą Bergmannovą. Ponadto Martyna mówi biegle w języku czeskim, dzięki czemu z łatwością może współpracować z czeskimi solistami. Dodatkowo, jako altowiolistka w Polskiej Orkiestrze Sinfonia Iuventus im. Jerzego Semkowa, ma możliwość pracować z wybitnymi dyrygentami nad szerokim repertuarem od strony praktyczno-wykonawczej. Jest osobą pełną pozytywnej energii, która pragnie przekazać swoją szczerą pasję muzykom orkiestrowym.

(Fot. Zaboklicki)

 

 

 

Aleksandra Świgut – fortepian

Aleksandra Świgut, pianistka, solistka i kameralistka, doktor sztuk muzycznych, pedagog Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie.
Według krytyków jedna z najbardziej wyrazistych osobowości sceny muzyki klasycznej.

Laureatka 17. Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Edwarda Griega w Bergen oraz nagród specjalnych: nagrody publiczności i orkiestry oraz prestiżowej nagrody Steinway Prizewinners Concert Network.

Jako propagatorka wykonawstwa na fortepianach historycznych zdobywa laur II nagrody na Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim na Instrumentach Historycznych w Warszawie.  Półfinalistka Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Artura Rubinsteina w Tel Avivie, uczestniczka XVIII Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego w Warszawie (2021) oraz laureatka licznych młodzieżowych międzynarodowych konkursów pianistycznych (m.in w Ettlingen, Nowym Orleanie i Enschede).

Solistka najbardziej prestiżowych festiwali muzycznych, m.in. Chopin i Jego Europa, Chopin Festival Nohant, Wielkanocny Festiwal Ludwiga van Beethovena, Chopin à Paris Festival, Międzynarodowy Festiwal Chopinowski w Dusznikach Zdroju, Midis-Minimes Festival w Brukseli, Chopin Genève Festival, Cremona Festival, Ascoli Piceno Festival, Festiwal Eufonie w Pradze, Paderewski Festival w Raleigh (USA) i innych.

Artystka jest częstym gościem elitarnych europejskich zespołów w tym Bergen Philharmonic Orchestra, Helsingborg Symphony Orchestra, Sinfonia Varsovia, Orkiestra XVIII Wieku, Netherland Symphony Orchestra, AUKSO, Orkiestra Akademii Beethovenowskiej, Sinfonietta Cracovia, {oh!} Orkiestra Historyczna, Orkiestrą Filharmonii Szczecińskiej, Filharmonii Narodowej w Warszawie, Filharmonii Łódzkiej, Filharmonii Opolskiej, Filharmonii Krakowskiej, Filharmonii Bałtyckiej i innych, współpracując z wybitnymi dyrygentami takimi jak Lawrence Foster, Maxime Pascal, Aleksandr Marković, Michał Nesterowicz, Zoi Tsokanou, Marek Moś, Johannes Gustavsson, Grzegorz Nowak, Paweł Przytocki, Marek Wroniszewski, Przemysław Neumann i inni.

Artystka ma w w swoim dorobku trzy płyty: „Portrety Natury” nagraną wspólnie z Michałem Klauzą i Orkiestrą Akademii Beethovenowskiej dla wytwórni Orphèe Classics, płytę z utworami Fryderyka Chopina oraz własną kompozycją, wykonaną na fortepianie historycznym Erard 1858, wydaną przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina oraz płytę z twórczością Witolda Maliszewskiego nagraną wspólnie z Przemysławem Neumannem i Orkiestrą Filharmonii Opolskiej dla wytwórni DUX. W autorskich programach występuje także z siostrą Agnieszką Świgut – skrzypaczką Królewskiej Opery Sztokholmskiej oraz w wielu formacjach kameralnych m.in. z wiolonczelistą Marcinem Zdunikiem, z którym w 2018 roku nagrała płytę z utworami Roberta Schumanna.

Aleksandra współpracuje także z Teatrem Wierszalin. W 2023 roku stworzyła muzykę do spektaklu „Tańczyć Konrada” na motywach Dziadów Adama Mickiewicza w reżyserii Piotra Tomaszuka. Spektakl wystawiono w Teatrze Kai w Tokio w grudniu 2023 roku.

Stypendystka Krajowego Funduszu na Rzecz Dzieci (2003-2010), który aktualnie wspiera jej działalnością pedagogiczną. Wielokrotna stypendystka Ministerstwa Kultury, Fundacji im. Franciszka Wybrańczyka, niemieckiej Fundacji Jutting, stypendium Młodych Naukowców oraz Stypendium Młoda Polska.

Absolwentka Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie, Akademii Muzycznej w Katowicach, Gdańsku oraz Guildhall School of Music and Drama w Londynie.

 

 

 

 

 

Koncert współorganizowany przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca w ramach programu „Dyrygent-rezydent”, finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

 

 

KARTY


Koncert objęty projektem „WARMIŃSKO-MAZURSKA KARTA SENIORA” (zniżka 50% od ceny biletu normalnego), programem  „WARMIA I MAZURY DLA DUŻEJ RODZINY” oraz programem „KARTA DUŻEJ RODZINY” (Pakiet rodzinny w cenach: Rodzic – 30 zł, Dziecko – 15 zł). Bilety w cenach specjalnych do nabycia tylko w kasie Filharmonii za okazaniem Kart.

 

 

 

kontakt

Kontynuując przeglądanie strony, wyrażasz zgodę na używanie przez nas plików cookies. więcej informacji

Aby zapewnić Tobie najwyższy poziom realizacji usługi, opcje ciasteczek na tej stronie są ustawione na "zezwalaj na pliki cookies". Kontynuując przeglądanie strony bez zmiany ustawień lub klikając przycisk "Akceptuję" zgadzasz się na ich wykorzystanie.

Zamknij